جشن باستانی نوروز
جشن باستاني نوروز
در زمان جمشید خشکسالی بزرگی بروز کرد که بنابر اعتقادات آن زمان به اهریمن نسبت داده شد و جمشید با غلبه بر اهریمن توانست خشکسالی را بر طرف کند , پس مردم این روز را نوروز خواندند و هرکس به یمن مبارکی در تشتی جو کاشت و این رسم به وجود آمد .
در كتاب جشنهای ایران باستان درباره ریشههای اساطیری عید نوروز آمده است : نوروز جشنی ملی و مربوط به اقوام بومی ساكن درنجد ایران است كه قبل از مهاجرت اقوام آریایی به این دیار در آن میزیستهاند.حسین محمدی نویسنده این كتاب در ادامه آورده است: بنا بر اساطیر زرتشتیان خداوند آفرینش را در سیصد و شصت و پنجمین روز سال به پایان رسانید، پس از نظر مذهبی پایان آفرینش خدا روز نوروز است. بیشتر نویسندگان ایرانی و عرب و شاعران از جمله فردوسی بنیاد این عید را به جمشید، پادشاه پیشدادی نسبت میدهند.
آتش افروزی چهارشنبه سوری ، رفتن بر سر مزار درگذشتگان، انداختن سفره هفت سین ، دید و بازدید اقوام و دوستان و سیزده به در از جمله آیینهایی است كه از هزاران سال پیش در ایام نوروز برگزار میشود.
در كتاب جشنهای ایران باستان درباره وقایع روز نوروز آمده است: روزی كه كشتی نوح (ع) از طوفان بلا جست و بر كوه طور قرار گرفت مصادف با نوروز بود. همچنین از امام صادق (ع) نقل شده كه خلقت عالم در چنین روزی انجام پذیرفته است ، همچنین حضرت ابراهیم (ع) در این روز علیه بتها قیام كرده است. در بحارالانوار نیز اشاره شده كه بعثت پیامبر اسلام (ص)، خلافت علی (ع)، در این روز بوده و ظهور حضرت قائم (عج) نیز مصادف با این روز خواهد بود.
ايرانيان سال را 365 روز به حساب مي آوردند و هر سال را به 12 ماه تقسيم كردند . ماهاي ايراني 30 روز داشتند و هر روز نام مخصوصي داشت.روز نوزدهم هر ماه فروردين نام داشت(فروردين گان بمعني فروهر يا نيروي پيشرفت)همانطور كه ميدانيم فريدون هنگام مرگ بر اساس اولين مرز بندي در تاريخ قلمروي حكومتي خود را بين سه فرزند خود ايرج و تور و سلم تقسيم كرد و ايران را كه از نظر سر سبزي و پرباري محصول پر رونق تر بود به ايرج واگذار كرد. واگذاري ايران به ايرج حسادت دو برادر ديگر را برانگيخت .ايرانيان معتقدند كه در فروردين گان ايرج به دست برادران خود به قتل رسيد به همين مناسبت ايرانيان روز نوزدهم فروردين ماه هر سال به گورستان ها مي رفتند و طي مراسم سنتي ويژه اي ياد پادشاه خود را گرامي مي داشتند.
درباره ریشه نوروز در ایران باستان نیز ولادت زرتشت و همچنین كیومرث ، نخستین پادشاه ایران و غلبه كاوه آهنگر بر ضحاك را مصادف با این روز دانستهاند.در این كتاب درباره آداب عید نوروز آمده است: یكی از آداب عید نوروز چیدن سفره هفت سین است.
در سفره هفت سین علاوه بر سبزه ، سركه ، سماق ، سنجد ، سیر، سمنو و سكه كه مظهر هفت سین است ، آینه وشمعدان با شمعهای فروزان ، كتاب آسمانی ، نان و گل نیز به عنوان تقدس به كار میرود. گروهی معتقدند هفت سین در گذشته هفت چین بوده است، دستهای دیگر معتقدند قبل از اسلام به جای هفت سین هفت شین میگذاشتند ( مثل شمع ، شیرینی ، شراب ، شیر ، شربت ، شكر ) كه تبدیل به هفت سین شده است. یكی دیگر از تشریفات عید نوروز سبزه سبزكردن است كه از گذشتههای دور تا امروز برگزار میشود. به این ترتیب كه چند روز قبل از نوروز در ظروفی همچون بشقاب یا كوزه ، گندم ، جو ، عدس یا حبوبات دیگر را سبز میكنند و در روز سیزدهم آن را در آب روان رها میكنند.
حاجی فیروز از نشاط انگیزترین پیام آوران نوروز است كه در گذشته با خواندن اشعار زیبا و معروف خود مانند "ابراب خودم سامبولی ولیكم ، ابراب خودم بزبز قندی ،ابراب خودم چرا نمی خندی و یا حاجی فیرزوه سالی یه روزه" نشاط و خنده رابرای مردم به ارمغان می آورد. حاجی فیروز با لباس قرمز ، كلاه قالبی كله قندی با دایره زنگی و صورت سیاه كرده نمادی از دور شدن زمستان و آمدن بهار است البته امروز دیگر این پیامآوران نوروز كمتر در كوچهها و خیابانها ظاهر میشوند و این آیین رو به فراموشی میرود.
به اميد اين كه از نشانه هاي هويت خود پاسداري كنيم
نوروز مبارك
وبلاگ اختصاصی دانشجویان مهندسی صنایع دانشگاه باهنر کرمان